Cumhuriyet Pazar Dergi 04.05.2008
Bir atölye çalışmasında yaşananlar Bosnalı sanatçıları bir araya getirdi...

Mostar isyanı...

Deniz Ülkütekin

Lala Rascic ve Vuneny ortak bir proje için ilk kez geçen yıl, Mostar’da düzenlenen atölye çalışması sonrasında bir araya geldiler. Ä°talyan vakıf tarafından düzenlenen bu atölye çalışmasına, birçok uluslararası sanatçı katıldı. Rascic’in “tam bir fiyasko” olarak nitelendirdiÄŸi organizasyonda her ÅŸey ters gitti. YaÅŸananlar trajikomikti. Ancak bunlar Saraybosna’da yaÅŸayan Rascic’in, yurtdışından gelen sanatçıların ülkesine bakışından yola çıkarak, bir drama yazmasına esin kaynağı oldu. Rascic, daha önce bir albüm kapağı tasarımı yaptığı Vuneny isimli müzik grubuyla ortak bir çalışma yaparak, dramayı sahneye de taşıdı. “Bireysel Ãœtopyalar” isimli çalışmanın ilk gösterimi, Art On Stage kapsamında geçen hafta Ä°stanbul’da yapıldı.

Gösteriden önce Rascic ve Vuneny elemanlarından Nedim Cisic’le birlikte kulisteydik. Lala Rascic, daha önce kamera karşısına geçmediÄŸinden, sahnede nasıl bir performans göstereceÄŸinden emin deÄŸildi. Nedim Cisic ise ortağına sonuna kadar güveniyordu, “Birlikte çalışmamız sayesinde sahnede harika olduÄŸunu keÅŸfetti” diyordu. Rascic ve Cisic’e, farklı disiplinlerden sanatçıların ortak çalışmasının bir ihtiyaç haline gelmeye baÅŸladığını çünkü bir gösteriden beklenilenlerin günden güne arttığını söyledim. Ä°kisi de bana katılmadılar. “Zorunluluk deÄŸil. Ancak birçok yeniliÄŸi beraberinde getiriyor. Canlı bir performans sergilemek istiyordum. Vuneny, atölye çalışmasına katılmamıştı, ama onlar da Mostarlıydı. Böylece her ÅŸey mükemmel ÅŸekilde bir araya geldi” diyordu Lala Rascic, “YapabileceÄŸimi yaptım ve gerisini gruba bıraktım. Ne katabilecekleri hakkında bir fikrim yoktu, ama iyi bir ÅŸey yapabileceklerini biliyordum”. Atölye çalışmasından konu açıldığında ise Rascic, katılımcıların hayırsever gibi davrandığının altını çiziyordu. Rascic’in atölye çalışmasında yaÅŸadıklarına Cisic, neredeyse her gün ÅŸahit oluyor, “SavaÅŸtan sonra kent tam anlamıyla ikiye bölündü. Ä°ki üniversite ve iki postane var. Ortada resmi bir sınır yok. Ä°stediÄŸiniz yere gidebilirsiniz. Ancak ayrımı, gittiÄŸiniz her yerde hissedebiliyorsunuz” diyerek kentte neredeyse yirmi yıldır yaÅŸanan durumu özetliyor. “Yine de” diyor Cisic “insanlar savaÅŸta her ÅŸeyini kaybetti. Bu yüzden bir yerden baÅŸlamak gerekiyor”.

Rascic ise katıldığı atölye çalışmasının tam anlamıyla geri teptiÄŸi görüşünde: “Mostar’a sömürgeci kafayla gelmiÅŸlerdi. ‘Zavallı Bosnalılara yardım edeceÄŸiz’ diye düşünüyorlardı. Ve raporlarını yazıp, kendilerine maddi destek olanları, baÅŸarılı olduklarına ikna edeceklerini sanıyorlardı”. Ancak iÅŸler hiç de beklendiÄŸi gibi geliÅŸmemiÅŸ. Sanatçılar gerçek problemlerle karşılaÅŸtıklarında, iyi hazırlanmadıkları için ne yapacaklarını bilememiÅŸler. Batı, “zavallı” Bosna’ya kültür getirdiÄŸini sanadursun tüm Balkanlar’da olduÄŸu gibi Mostar’da da kendine has köklü bir kültürel yaÅŸam var. Nedim Cisic’in Andrijan Zekov’la birlikte kurduÄŸu Vuneny, bu açıdan önemli. Avrupa’da olduÄŸu gibi Türkiye’de de birçok hayranları var. Cisic, on sekiz yaşında bir hayranlarının heyecanını görünce çok ÅŸaşırmış. Bunun gibi olayların kendilerini motive ettiÄŸini ifade ediyor. Yaptıkları müzik ise tam anlamıyla sıra dışı. Mostar Film Festivali için yaptıkları bir soundtrack çalışması sonrasında canlı performanslar sergilemeye baÅŸlamışlar. “Ä°nsanlar için bu iyi müzik deÄŸildi. Yeni bir biçimdi” diye açıklıyor Cisic Vuneny’i, “Aynı anda hem kutsandık hem de lanetlendik. Kutsandık, çünkü devamlı yeni sesler arayacak yetenek bize verilmiÅŸ. Lanetlendik, çünkü hiçbir zaman arayışın sonu gelmiyor”. l

Lala Rascic, Andrijan Zekov, Nedim Cisic. Fotoğraf: Vedat Arık

Dergi 04.05.2008
RADYO GÃœNLERÄ°NDEN

Lala Rascic’in “Bireysel Ãœtopyalar” dışında bir de radyo günlerini yeniden hatırlatan bir videosu Apartman Projesi’nde sergileniyor. 13 Mayıs’a kadar pazar ve pazartesi günlerinde, görülebilecek videoda “Kusura Bakmayın Yanlış Numara” isimli zamanının meÅŸhur radyo oyununu yeniden yorumlayan Rascic, buna benzer eski tip hikâyelerden çok hoÅŸlandığını belirtiyor. Ä°letiÅŸimin kısıtlı olduÄŸu yıllara gönderme yapan Rascic, radyo dramalarının altın çağını yaÅŸadığı dönemi çok seviyormuÅŸ ve videosunda da buradan esinlenmiÅŸ. Sesin, eski bir telefon ahizesinden dinlendiÄŸi video gösteriminde, birçok yerde, ses ve görüntü senkronize deÄŸil. Hikâye, bütün gününü odasında geçiren, yaÅŸlı bir kadının, yanlış hat düşmesiyle tanık olduÄŸu bir cinayet planı üzerine kurulu.