Hürriyet Seyahat Eki
TekirdaÄŸ’daki masal köyü
24 Kasım 2008

Yakup ÖNAL

Uçmakdere eski bir Rum köyü. TekirdaÄŸ’ın Åžarköy ilçesinde. Marmara’nın kıyısındaki Işıklar Dağı’nın eteÄŸinde. Ä°stanbul’a 200 kilometre uzaklıkta. Tepeler aşıp, virajlı yollar geçtikten sonra ulaşılıyor. Bu zahmetin sonucunda karşınıza eski Rum evleri, baÄŸlar, anıt aÄŸaçlarla süslü bir masal köyü çıkıyor.

Uçmakdere geçmiÅŸte tipik bir Rum köyüymüş. Eski adı Vadin. Bugünkü sakinleri 1924’teki Mübadele sırasında Selanik’ten göçmüş. Köyün Muhtar Recep KaraoÄŸlu, Rumlar zamanında köyde 2 bin 500 kiÅŸinin yaÅŸadığını, bugün ise 80 hanede çoÄŸu yaÅŸlı 200 kiÅŸinin bulunduÄŸunu söylüyor.

"Rumlar ÅŸarapçılık, ipekböcekçiliÄŸi yaparmış. Köyün yüksek tepelerindeki, denize bakan baÄŸların ÅŸarabı çok ünlüymüş. Sahildeki iskelede bir gümrük bile varmış. Fransa’dan Amerika’ya kadar ipek ve ÅŸarap satılırmış. Tekel köyün üzümlerinin kalitesini bildiÄŸi için burada ÅŸarap fabrikası kurdu... Biz de her temmuzda su ÅŸenliÄŸi düzenleriz. Kaynak sularımız çok sevilir."

İPEKÇİLİĞİ SÜNE MÜCADELESİ BİTİRDİ

Bölgedeki ÅŸifalı otların bolluÄŸu nedeniyle bir zamanlar Uçmakdere’de eczane dahi varmış... Öyle ki çevredeki kasabalardan ilaç almak için Uçmakdere’ye gelinirmiÅŸ. Ahmet Varlık (43), Selanik’ten köye gelen dedelerinin 1987’ye kadar ipekböcekçiliÄŸine devam ettiÄŸini anlatıyor. Sadece ailesinin dört bin dut aÄŸacı varmış. Rumlardan kalma iki atölyede kozaların üretildiÄŸini, ipeÄŸin köye gelen Bursalı tüccarlara satıldığını hatırlıyor. "20 yıl önce uçakla süneye karşı kimyasal mücadele baÅŸlayınca ipekçilik bitti. Devlet köylünün zararını karşıladı. Dutlar söküldü, köylü baÄŸcılığa, tütüncülüğe yöneldi."

Köyü çevreleyen dağların denize bakan yüksek yamaçları bağlarla kaplı. Köylüler katır ve eşeklerle ulaşıyor. Yüksekten toplanan üzümlerin kaliteli olduğu söyleniyor. Bağcılar devletin tanıdığı 350 litre şarap yapma hakkını kullanıyor. Tadına doyulmaz ev şaraplarını konuklarına da ikram ediyorlar.

Uçmakdere’nin ikinci gelir kaynağı tütün. Yaklaşık 40 kiÅŸi bu iÅŸle uÄŸraşıyor. Restore edilmediÄŸi için bir bir yıkılan eski Rum evlerinin dış duvarları, hasat zamanı ipte kurutulan tütünlerle süslü. Bir kısmını köylü tüketiyor, geri kalanı satılıyor. Eski muhtar Müesser Ege, sigara tiryakisi. "Yılda 20 kilo tütün tüketirim. 50 YTL’ye tütünü alır, 20 YTL’ye kıydırırım. Bakkaldan paket sigara alsam 500 - 600 YTL harcamam gerekir" diyor.

SONBAHAR MANZARASI DOYUMSUZ

Köy evlerinin balkonları yaz aylarında rengarenk. Sardunya, begonvil, kurutulmaya bırakılan kırmızı biber, sarımsak, patlıcan kuruları... Köyde yürürken karşınıza 500 yıllık anıt ağaçlar, Kirazlı Deresi civarında fındık bahçeleri çıkıyor.

Uçmakderelilere bakılırsa, köyleri oksijen deposu. Abdullah Pamukçu (50) "Mayısta gelmelisiniz buraya. Sabah saat 05.00- 09.00 arası her yer parfüm gibi kokar. Manzara büyüleyicidir" diyor. Köylüler yazın Ganos’un yükseklerinden ıhlamur, adaçayı, kekik toplayıp kurutuyor, yoldan geçenlere ve Ä°stanbul Mısırçarşısı’ndan gelen tüccarlara satıyor.

Müesser Ege’nin söylediklerine bakılırsa, yazın köyün ziyaretçisi çok. Ä°stanbul’dan sürekli turlar geliyor. Pansiyonlar yoÄŸun talebi karşılamakta zorlanıyor. Taşıma sistemi çıkınca köyün okulu kullanılmaz olmuÅŸ, köylü kaymakamdan binayı pansiyona dönüştürülmesini talep etmiÅŸ. Köye gelen izci grubu, tahsis edilen okul yerine sahilde konaklamayı tercih edince bu proje suya düşmüş.

Yaz boyunca, hafta sonlarında tıka basa dolan sahildeki Çınaraltı kamp yeri bu mevsimde sessizleÅŸiyor. Denize girenler, piknikçilerin yerini doÄŸaseverler alıyor. Baharda canlanan doÄŸası, 6 Mayıs’ta düzenlenen Hıdırellez Åženlikleri, yazın denizi ve baÄŸlarıyla ziyaretçi çeken Uçmakdere eylül sonrasında sonbaharın renklerine bürünüyor. BaÄŸbozumu telaşını, fotoÄŸrafçıları hayran bırakan sonbahar görüntüleri izliyor. Köye yolunuz düşerse mutlaka Papazın Evi’ne uÄŸrayın. Papazın kızı için yaptırdığı ayazmayı, anıt aÄŸacın altındaki kitabeyi görün. Bu arada yanınızda boÅŸ bir bidon getirmeyi unutmayın. Köyün her yerinden fışkıran suyun tadına doyamayacaksınız. Dönüşte yanınıza bir miktar da olsa bu sudan almak isteyeceksiniz.