Balkanlarda Osmanlı izleri

Ä°stanbul’dan alacakaranlıkta yola çıkarsanız, ilkin Ä°psala’yı, sonra da Meriç nehrini geçip Yunanistan’a girdiÄŸinizde sırtınıza aldığınız güneÅŸ daha yeni yükselmekte olur

Teoman Hünal/Vatan Gazetesi

Yunanistan’da karşınıza ilk çıkan ÅŸehir Aleksandrupoli, yani DedeaÄŸaç’tır. Biraz karışık olacak, ama DedeaÄŸaç aslında dönüş yolculuÄŸunda kalmak için idealdir, deniz kenarında uzanan kordonu ülkenize dönmeden son bir akÅŸam yemeÄŸi yiyebileceÄŸiniz tavernalar ile doludur. Arka sokaklar ise oldukça hareketli bir gece hayatına ev sahipliÄŸi yapar. Ancak Ege kıyısında olduÄŸunuzu unutmayıp deniz kenarındaki bir tavernayı, mesela mavi tahta sandalyeleri ve abartısız, tipik dekoruyla Archipelagos’u seçersiniz. Karşınızda Ege’nin en yüksek adası Samothraki, saÄŸ tarafınızda güneÅŸ, az sonra kızıla boyadığı denizin içinde kaybolacak. Yemekler nefis, masanızdaki Mini içimi çok rahat bir uzo. Mükellef bir yemek yiyorsunuz, cebinizdeki para kiÅŸi başı sadece 10 avro kadar azalıyor.
GidiÅŸ yoluna dönecek olursak, DedeaÄŸaç’tan sonra sırtlarını Rodop daÄŸlarına dayamış eski Osmanlı ÅŸehirleri Gümülcine (Komotini) ve Ä°skeçe’nin (Xanthi) yanından (veya isterseniz içlerinden) geçip 3 saat içinde Kavala’ya varırsınız. Kavala, Ege Denizi kıyılarının en güzel ÅŸehirlerinden biri. DaÄŸların yamaçlarının denize kavuÅŸtuÄŸu dantel gibi koyların kenarında kurulmuÅŸ. Åžehre Osmanlı döneminden kalma görkemli bir su kemerinin içinden geçerek giriliyor. Eski Türk mahallesi surların içinde, iyi korunmuÅŸ, tepede bir kale ÅŸehri süzüyor. Surların dibindeki Panos-Zafira güzel bir taverna. Kalamar ve balıktan sıkılıp suflaki (kuzu veya domuz ÅŸiÅŸ) yemek isterseniz, pamuk gibi, mezeler her yerde olduÄŸu gibi, yok, biraz daha lezzetli. Mezelerinize eÅŸlik eden Kavala uzosu tadından çok adıyla dikkatinizi çekiyor: Babacim.
Kaleiçi’nde Osmanlı’dan Mısır’ı koparan Kavalalı Mehmet Ali PaÅŸa’nın 200 yıl kadar önce yaptırdığı külliye, muhteÅŸem bir restorasyondan sonra bir butik otel haline getirilmiÅŸ. Medrese talebelerinin eski odaları avlulara açılıyor. Avluların en büyüğündeki yüzme havuzunun kenarları kemerli galerilerle süslü, havuza gölgesini veren asırlık bir selviyi bir morsalkım sımsıkı sarmış. Her ÅŸey sanki 200 yıl öncesi gibi. Onlarca kubbenin üzerinden aÅŸağıda uzanan Kavala körfezini seyretmeye doyamıyorsunuz.

Kavala’dan Selanik de 2 saat kadar sürüyor. Selanik ayrı bir yazı konusu olduÄŸundan çevre yolundaki Edessa tabelalarını takip ederek Makedonya’ya doÄŸru devam ediyoruz. Ama tabii ki mola vererek: Selanik’in bir saat kadar batısında olan Edessa, uçsuz bucaksız ovaların yerlerini daÄŸlara bırakmaya baÅŸladığı bir yerde, kayaların üzerinde kurulu bir ÅŸehir. Åžehrin ortasından geçen bir nehir kayalıklardan, daha doÄŸrusu uçurumdan aÅŸağı dökülen bir ÅŸelale haline dönüşüyor. Ä°ÅŸte tam bu noktadaki Katarraktes Edessas, Mehmet YaÅŸin’in tabiriyle tam bir “yol üstü lezzet durağı.” Dev aÄŸaçların gölgesinde bir lokanta, neredeyse ortasından 50 metre sonra uçurumdan aÅŸağıya yuvarlanacak bir nehir geçiyor. Etrafınıza bakıyorsunuz, Anadolu’nun herhangi bir ÅŸehrinde olabilirsiniz. Yemekler nefis; ama mutlaka denenmesi gereken tsoblek kebap. Herhalde çömlek kebabı demek istemiÅŸler diyorsunuz, ama patlıcan ve domates yatağı üzerindeki neredeyse çatalla dokununca bile kendiliÄŸinden dağılan dana eti o kadar yumuÅŸak, o kadar lezzetli ki pek umrunuzda olmuyor.
Edessa’dan daÄŸlık bir yolu takip ederek Manastır ovasının güneyinde sırtını daÄŸlara dayamış olan Florina’ya varıyoruz. Burası kırmızı biberleriyle ünlü, Yunanistan’ın en iyi biberlerinin burada yetiÅŸtiÄŸi söylenir. Zaten Selanik tavernalarında bile mezelerin arasında biber istendiÄŸinde “piperis florinis” istemek ihmal edilmez. Gerçi elimdeki Lonely Planet’in rehber kitabı Florina için “a dull and charmless place”, uÄŸramak için pek neden olmayan “sıkıcı ve sevimsiz bir yer” diyordu, ama benim Florina’ya uÄŸramak için önemli bir nedenim vardı: Florina babamın bir Osmanlı vatandaşı olarak doÄŸduÄŸu ÅŸehir. Ve Florina, Lonely Planet’in tarifinin aksine dere kenarındaki eski Türk evleriyle, konaklarıyla Balkanların en iyi korunmuÅŸ Osmanlı ÅŸehirlerinden biri olarak karşımıza çıktı. Florina’dan Makedonya sınırı 10 km, ama bu haftalık yerimiz bu kadar. Florina, Manastır ve muhteÅŸem Ohri haftaya.

Bunları yapmadan dönmeyin


u DedeaÄŸaç’ın karşısındaki Samothraki (Semadirek) ile Kavala’nın karşısındaki Thassos (TaÅŸoz) adaları görmeye deÄŸer. Samothraki 2 saat sürüyor, gecelemek gerekebilir, Thassos’a ise feribot ile yarım saatte geçiliyor. DaÄŸlık, ama yemyeÅŸil çam ormanlarıyla kaplı bir ada, günübirlik gidip Kinira köyündeki Agoratos’da yemek yemeÄŸe deÄŸer.

u Kavala’nın sur içindeki eski ÅŸehri gezilmeli. Yunanistan’daki belki de tek Osmanlı paÅŸası heykeli olan Kavalalı Mehmet Ali PaÅŸa heykeli burada. Ä°maret’te kalmıyorsanız bile gezip bir içki veya kahve içmeyi ihmal etmeyin.

u Atatürk’ün doÄŸduÄŸu evin Selanik’te olduÄŸunu herhalde hatırlatmaya gerek yok. Ä°zmirli iseniz veya Ä°zmir’i seviyorsanız Selanik’te kordonda dolaÅŸmak size büyük bir zevk ve aynı zamanda hüzün verecektir.

u Selanik’teki 1948 yılında kurulan Terkenlis pastanesi Electra Palaca otelinin karşı köşesinde, mis gibi kokuları izleyip bulabilirsiniz. Paskalya çöreÄŸi muhteÅŸem.

u Selanik’e gelmeden denize üç parmak halinde uzanan yarımadalardan en doÄŸuda olanı Agios Oros (Aynaros) sayısız manastırı ile ünlü. Gezmek için özel izin gerekiyor ve kadınlar bu yarımadaya alınmıyor, hatta denizden bile 200 metreden fazla yaklaÅŸmalarına izin verilmiyor.


Nerede kalınır?


u Aleksandrupoli (Dedeağaç)
Egnetia Grand
Tel: 00-30-2810-300330
www.greekhotels.net/egnatia/
u Kavala
Imaret
Tel: 00-30-2510-620151
www.imaret.com
u Selanik
Electra Palace
Tel: 00-30-2310-294000
www.electrahotels.gr/electra-
thessaloniki/
u Makedonia Palace
Tel: 00-30-2310-502241 www.lux-hotels.com/makedoniapalace/

28.09.2008