Sırbistan’ın festival ÅŸehri      

Åžermin TERZÄ° 22 Haziran 2009

Hürriyet  
 
Sırbistan’ın Belgrad’dan sonraki ikinci büyük ÅŸehri Novi Sad, Tuna Nehri’nin iki yanına kurulmuÅŸ. Avrupa ÅŸehrinden çok, küçük bir Akdeniz kasabasını andırıyor. Ä°nsanları Akdenizli kadar sıcakkanlı, canayakın. Özellikle yazın, Balkanlar’ın en büyük müzik festivali Exit’in yanı sıra tiyatro ve sinema festivallerine ev sahipliÄŸi yapması ÅŸehrin dinamizmini artırıyor. Åžehrin meydanındaki kafeler gün boyu tıklım tıklım.


Sırbistan’ın kuzeyindeki Novi Sad, Voyvadina özerk bölgesinde. 1694’de kurulmuÅŸ. Åžehrin merkez nüfusu 366 bin, çevresiyle 600 bini aşıyor. Binalarında Avusturya-Macaristan mimarisinin etkisi hemen görülüyor. Halkı, ülkenin diÄŸer bölgelerine göre daha ağır konuÅŸuyor, ÅŸehrin yaÅŸamı da ağır çekim. Novi Sad’ın baÅŸta Exit olmak üzere birçok festivale ev sahipliÄŸi yapması bu yavaÅŸlıkla tam bir paradoks yaratıyor. Sinema festivallerinde Türk filmleri de gösteriliyor. Müzik festivali ise oldukça popüler. Geçen yıl farklı semtlere kurulan 22 sahnede pop, caz, rock, metal, elektronik müzik grupları ÅŸehre tam 150 bin genç izleyici çekti.  
Hemen hemen her sokakta ÅŸahane vakit geçirebileceÄŸiniz kafeler var. Bu haliyle biraz Bodrum, biraz KuÅŸadası sokaklarını andırıyor. Zaten Sırbistan’da birine Türk olduÄŸunuzu söylediÄŸinizde, ilk sözü “KuÅŸadası” oluyor. Kafelerde ısmarladığınız bir bardak su ile neredeyse bütün gün aynı sandalyede aylaklık edebilirsiniz. SipariÅŸ için garson bulmak, istediÄŸinize kavuÅŸmak sabır istiyor.  
Etrafta gezinirken gördüğünüz küçücük sokaklara dalmaya çekinmeyin. Küçük bir sokaÄŸa girdim sanıyorken, birden bire kendinizi oldukça hareketli kafelerin bulunduÄŸu bir avluda bulabiliyorsunuz. Yani, Novi Sad’da kaybolmaktan korkmayın. Hatta kaybolmak için ne kadar çaba sarfederseniz ÅŸehri o kadar iyi keÅŸfedersiniz.
Hemen hemen her dükkanın vitrininde üniversite çağındaki gençlerin vesikalık fotoÄŸrafı asılı. Yeni mezunların fotoÄŸrafı bir ay vitrinde kalıyor. Bu, sadece Novi Sad’a özgü bir gelenek.
Åžehrin en büyük meydanına Özgürlük ismi verilmiÅŸ. Ä°ki yanında Meryem Ana Roman Katolik Kilisesi ve Belediye Binası yer alıyor. Meydanın hemen yakınında ise, 1826-1901 yılları arasında yaÅŸamış ÅŸehrin unutulmaz belediye baÅŸkanı ve aynı zamanda gazeteci olan Svetozar Miletic’in beÅŸ metrelik bronz heykeli var.  
BeÅŸ büyük caddesi trafiÄŸe kapalı: Pozorisni Meydanı, Nigoseva, Zmaj Jovina, Modena ve Karlja Aleksandra caddeleri. Pozorisni Meydanı’ndaki Ulusal Tiyatro, 1861’de yapılmış. 1950’lerden itibaren opera ve bale gösterilerine de açılmış. AlışveriÅŸin merkezi, Zmaj Jovina Caddesi. Caddenin sonunda 1720 öncesinde yapılmış, ÅŸehrin en eski evi var. 1741’de inÅŸa edilmiÅŸ 1901’de yenilenmiÅŸ Kardinal Sarayı da görülmesi gereken yerler arasında.  Dunavska (Tuna) Caddesi’ndeki Voyvodina Müzesi, 1900’lerde adliye olarak  tasarlanmış. Ancak ÅŸimdi arkeoloji, etnoloji ve yeni tarih müzesi. Ayrıca kentin tüm tarihi binaları gibi burada da konserler veriliyor.

ÅžEHRÄ°N EN MEÅžHUR Ä°KÄ° KUÄžUSU: ISA VE BISA

Åžehrin merkezindeki 1895 yılında yapılan Tuna Parkı muazzam bir yürüyüş ve dinlenme alanı. 34 bin metrekaresinde 250 tür bitki yetiÅŸiyor. Havuzundaki Isa ve Bisa adlı kuÄŸular ÅŸehrin en ünlü sakinleri arasında. Novi Sad’a kadar gitmiÅŸken, ÅŸehre oldukça yakın Karlovci kasabasını da görmelisiniz. Tarih derslerinden aÅŸina olduÄŸumuz, Karlofça AntlaÅŸması 1699’da bu kasabada imzalandı.

GECE HAYATI HAREKETLÄ°

Sırbistan, Türkiye’ye vize uyguluyor. Görüşmeler sürüyor, yıl sonunda kalkabilir.  

THY, Sırbistan ve İstanbul arasında karşılıklı olarak haftanın yedi günü sefer yapıyor. Diğer havayolu şirketlerinin de charter seferleri var. Intra Seyahat, İtaltur ve Fest Travel turlar düzenliyor.

Osmanlı’nın izleri Sırbistan’da o kadar hissediliyor ki, bu kullandıkları dile bile yansımış. Sırpça’da sekiz bin civarında Türkçe kelime var. Çorba, viÅŸne, ada, bedava, liman gibi...

Sırplar, sanıldığının aksine yardımsever. Hemen herkes İngilizce biliyor.

Para birimi dinar. 1 Euro, 94 dinar civarında.

Bir Sırp’tan öğle yemeÄŸi daveti alırsanız anlayın ki saat 16.00-17.00’yi kastediyor. AkÅŸam yemeÄŸi çok daha geç saatte yendiÄŸi için restoranlar geç saate kadar açık.

Eğlence hayatı hareketli. Tuna ve Sava nehri üstündeki gece kulüplerinde eğlence sabaha kadar sürüyor.

KaradaÄŸ ayrıldıktan sonra Sırbistan’ın denizle baÄŸlantısı kalmadı. Sadece Tuna ve Sava nehirlerinde plajları var.

OSMANLI KALELERÄ°

Petrovaradin: Panoramik Novi Sad manzarasını en iyi görebileceÄŸiniz tarihi mekan. Petrevaradin ismiyle de anılıyor. 18. yüzyılda yapılmış. 112 hektar alana yayılan dört katlı kalede 16 kilometreden uzun tüneller, 12 bin gözetleme deliÄŸi var. 13 kapısından biri Ä°stanbul adını taşıyor. 1716’da Sadrazam Ali PaÅŸa’nın ÅŸehit olduÄŸu, Osmanlı’nın en büyük yenilgilerinden birini yaÅŸadığı kale bugün partilere, festivallere ev sahipliÄŸi yapıyor.

Güvercinlik: Belgrad’ın 90 kilometre doÄŸusunda, Tuna’nın kıyısında. Golubac Kalesi adıyla da biliniyor. 1389’da Yıldırım Bayezid tarafından fethedildi. Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nde bu kaleden de bahsediyor.

Ram: Novi Sad’a 50 kilometre mesafede, kayalık bir burun üzerine kurulmuÅŸ. Rivayete göre II. Sultan Bayezid  buraya geldiÄŸinde yere bir ihram serdirerek Tuna’yı seyretmiÅŸ. “Bana burada bir kale bina edin” emrini vermiÅŸ. Hatta ihramın etrafına kendi eliyle taÅŸlar dizip iÅŸe bizzat baÅŸlamış. Bakıma muhtaç kale ve kervansarayın restorasyonunu Türk BüyükelçiliÄŸi yaptırıyor.  
Semendire: Sultan II. Murad,  1439’da, Osmanlılara düşmanca tavır alan Sırp Kralı Brankoviç’ten  Ã¼lkesinin baÅŸÅŸehri Semendire’nin anahtarını istedi. Brakoviç, kabul etmeyip ordusunu hazırlattı. Osmanlı taarruz edince Semendire’nin savunmasını oÄŸluna bırakıp Macar Kralı’na sığındı. Kale üç ay sonra fethedildi.